Ropień okołomigdałkowy

dr n. med. Mariola Zagor, otorynolaryngolog
Klinika Otorynolaryngologii, Wydział Lekarsko-Dentystycznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
lek. med. Paulina Czarnecka
Kliniczny Oddział Otolaryngologiczny, 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką SP ZOZ we Wrocławiu
lek. med. Marlena Janoska-Jaździk
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie
Ropień okołomigdałkowy

Ropień okołomigdałkowy to zbiornik treści ropnej znajdujący się w przestrzeni okołomigdałkowej (między torebką otaczającą migdałek podniebienny a boczną ścianą gardła). Najczęściej jest to zjawisko jednostronne, ropnie obustronne należą do rzadkości.

Najpopularniejsza teoria tłumaczy powstanie ropnia jako powikłanie nieprawidłowo leczonej czy też nieleczonej anginy paciorkowcowej lub ostrego stanu zapalnego migdałków spowodowanego przez inne bakterie czy wirusy. Zdarzają się przypadki pojawienia się ropnia bez żadnego wcześniejszego zakażenia. W tym przypadku, jako miejsce wyjścia podejrzewa się gruczoły ślinowe umiejscowione za migdałkami.

Mimo że zapalenie migdałków jest najczęściej spotykane u dzieci, ropień okołomigdałkowy występuje relatywnie rzadko w tej grupie wiekowej. Najbardziej narażoną grupą są nastolatki i młodzi dorośli. Problem często dotyczy również dorosłych.

Obecnie, kiedy znacznie wzrosła rozpoznawalność anginy i prawidłowo leczy się ją antybiotykiem, częstość występowania ropni znacznie się zmniejszyła, ale mimo to są one częstą przyczyną konsultacji laryngologicznych w ramach ostrego dyżuru. Czynniki ryzyka sprzyjające rozwojowi ropnia to między innymi choroby dziąseł i przyzębia, palenie tytoniu czy przewlekłe zapalenie migdałków.

Jak się objawia ropień okołomigdałkowy

Zazwyczaj pierwszym, mało charakterystycznym objawem tworzącego się ropnia jest ból gardła, często obecny już wcześniej z powodu infekcji migdałków. Potem często następuje pozorna poprawa, ropień powiększa się i po 2–5 dniach dołączają kolejne objawy. Możliwe jest większe natężenie bólu po chorej stronie. W miarę rozwoju infekcji pojawiają się:

  • wysoka gorączka i dreszcze, ból głowy
  • trudności z całkowitym otwarciem jamy ustnej – szczękościsk
  • problemy z przełykaniem, w tym również śliny
  • brzydki zapach z ust
  • jednostronny obrzęk twarzy, okolicy kąta żuchwy lub szyi – często bolesny przy dotyku
  • kurcz szyi po stronie infekcji (chory ma często pochyloną głowę, stara się nie ruszać gwałtownie głową)
  • powiększenie węzłów chłonnych po stronie infekcji
  • może pojawić się ból ucha po stronie ropnia (spowodowany upośledzeniem wentylacji ucha środkowego i promieniowaniem bólu)
  • zmiana głosu na bardziej „kluskowaty”.

W badaniu klinicznym uwagę zwraca charakterystyczny szczękościsk. Zazwyczaj migdałek po stronie ropnia jest znacznie powiększony, co powoduje przesunięcie języczka na stronę zdrową. Błona śluzowa jest zaczerwieniona, okolica migdałka obrzęknięta, może być widoczne wyraźne uwypuklenie, jeśli ropień osiągnął znaczne rozmiary. Z powodu dokuczliwego bólu gardła utrudniającego przełykanie, pacjent może wykazywać objawy odwodnienia. Czasem, jeśli szerokość otwartej jamy ustnej na to pozwala, laryngolog może spróbować zbadać ropień palcem – uwypuklenie może chełbotać pod naciskiem.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Diagnoza jest stawiana na podstawie starannie zebranego wywiadu i badania klinicznego. W przypadku wątpliwości lub w celu pewnego potwierdzenia rozpoznania laryngolog pobiera treść ropną za pomocą igły i strzykawki. W przypadku znacznych wątpliwości diagnostycznych może być wskazane wykonanie tomografii komputerowej.

Jakie są sposoby leczenia?

Ropień okołomigdałkowy można leczyć zachowawczo antybiotykami, zazwyczaj podawanymi dożylnie ze względu na szybszy efekt terapeutyczny. Niestety w wielu przypadkach leczenie zachowawcze nie jest wystarczające, dlatego bardzo często wybiera się od razu metody chirurgiczne, stosowane w osłonie antybiotyku. Ropień należy naciąć i zdrenować. Całą procedurę wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, w pojedynczych wypadkach trzeba użyć krótkiego znieczulenia ogólnego – jest to postępowanie z wyboru w przypadku małych dzieci.

Pierwszym etapem leczenia zabiegowego jest precyzyjne zlokalizowanie ropnia, którego dokonuje się poprzez nakłucie igłą potencjalnego miejsca i zaaspirowanie treści strzykawką. Jeśli nakłuto ropień, to w strzykawce pojawi się żółtawa treść. Czynność ta zapobiega również ewentualnemu uszkodzeniu naczyń biegnących w sąsiedztwie. Jeśli nie można uchwycić przyczyny pojawienia się ropnia, można zaaspirowany materiał wysłać do laboratorium i stwierdzić jaki patogen był przyczyną oraz określić jego lekooporność.

Następnie konieczne jest szerokie nacięcie ropnia w miejscu największego wzniesienia, dzięki czemu ropa może się ewakuować do jamy ustnej. Przynosi to natychmiastową ulgę, poprzez zmniejszenie ucisku na okoliczne tkanki. Po drenażu pacjent powinien przez kolejne dni przychodzić na mechaniczne poszerzenie nacięcia (również wykonywane w znieczuleniu miejscowym), żeby nie doprowadzić do zamknięcia otworu i zapewnić stałe ujście ropie.

Jeśli ropień był spowodowany stanem zapalnym migdałków, a pacjent skarży się na nawracające anginy lub leczy się z powodu przewlekłego zapalenia migdałków, zaleca się planowe ich usunięcie, ponieważ mogą być źródłem ponownych infekcji, a ropnie okołomigdałkowe mogą nawracać.

W przypadku znacznego odwodnienia pacjenta istotne jest dożylne podawanie płynów. Nie można zapomnieć również o leczeniu przeciwbólowym.

Powikłania

Powikłania ropnia okołomigdałkowego występują bardzo rzadko, jednakże nie należy ich lekceważyć. Nieleczony ropień znacznych rozmiarów może doprowadzić do blokady dróg oddechowych, trudności w oddychaniu. Jest on również potencjalnym źródłem dalszych, poważnych infekcji bakteryjnych tkanek szyi, żuchwy czy klatki piersiowej (opisywano przypadki zapalenia wsierdzia – warstwy wewnętrznej serca), a nawet sepsy. W przypadku pęknięcia ropnia, jego treść może zostać zaaspirowana i spowodować zapalenie płuc. Czy można zapobiec powstaniu ropnia okołomigdałkowego? W celu zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia tego powikłania należy jak najszybciej rozpocząć leczenie w przypadku wystąpienia anginy. Antybiotykoterapii nie należy przerywać po wstępnej poprawie, ale kontynuować do końca okresu zalecanego przez lekarza. W przypadku przewlekłego zapalenia migdałków należy rozważyć tonsillektomię, co może zapobiegać pojawieniu się ropni w przyszłości.

Data utworzenia: 28.08.2014
Ropień okołomigdałkowyOceń:
(4.50/5 z 8 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Daniel
      2017-11-13 23:40
      Dzień dobry. Mam pytanie. Przebywam na Litwie i tu zachorowałem na... i właśnie tego nie wiem: anginę czy ropień. Objawy były następujące: pojawił się nagle lekki ból lewej strony gardła, który szybko postępowal i po kilku godzinach nie mogłem przełknąć śliny, pić czy jeść. To znaczy mogłem ale bardzo bolało. Silne dreszcze, ból przy przełykaniu śliny promieniujący do ucha, głowy. Udałem się do lekarza, przepisano mi antybiotyk. Po 2 dniach poczułem bardzo silny i bardzo nieprzyjemny smak w ustach a ból zaczą maleć. Czy to angina czy ropień? Czy ten nieznośny smak i ustępujący ból to mogłobyć pęknięcie ropnia i czy powinienem się tym martwić czy też to normalne? Antybiotyki mam przyjmować jeszcze 2 tygodnie.odpowiedz
      • Marcin gość po 2 ropniach(specjalista amator)
        2017-11-17 19:42
        mozliwe ze byl to ropien , ktory pękł.Ale po otwarciu ropnia trzeba przychodzic 2 dni na rozszerzenia mechaniczne poniewaz ropa się zbiera dalej.W Pana przypadku jak dalej boli to oznacza ze ropa sie znowu zebrala.odpowiedz
    • Pacjentka po usunięciu ropnia
      2017-07-11 00:15
      A co jeśli po usunięciu ropnia i zakończeniu antybiotyk pojawiła się gorączka 39 stopni, czy to może oznaczać,że antybiotyk nie zadziałał?odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Lekarze odpowiadają na pytania

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies